De Celtic fields van Wekerom

Taayke (1996, 186; 188) stelt echter dat de vondsten uit Celtic fields dateren tussen .... wijzen dat natte vegetatie (als plaggen met de mest, of direct als ...
18MB Sizes 9 Downloads 138 Views
De Celtic fields van Wekerom: kleinschalige opgravingen van wallen en velden van een laat-prehistorisch raatakkersysteem

S. Arnoldussen & E.E. Scheele

Grondsporen 18

Celtic field Wekerom – Lunteren / De Vijfsprong. Het opgraven van een wal (linksboven en rechtsboven), en het subtiele reliëf van de Celtic field wallen in de bospaden (boven, centraal), met linksonder een luchtfoto waarom de wallen zich tonen in de akkers en rechtsonder een AHN beeld waarop de wallen zich tonen in de bossen (figuur S. Arnoldussen, GIA).

Colofon ISSN 1875-4996 Grondsporen: Opgravings- en onderzoeksrapporten van het Groninger Instituut voor Archeologie, deel 18, 2014. http://www.rug.nl/let/onderzoek/onderzoekinstituten/gia/index contact: e-mail [email protected] Copyright © 2014 Authors and University of Groningen, The Netherlands.

Autorisatie: prof. dr. D.C.M. Raemaekers

Grondsporen 18: De Celtic fields van Wekerom

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

3

1 Inleiding

4

1.1 Aanleiding 1.2 Probleemstelling 1.3 Wetenschappelijk inkadering: Celtic fields-project 1.4 Onderzoekslocatie 1.5 Vraagstellingen

4 5 7 7 11

2 Archeologisch kader en vooronderzoek

13

2.1 Vooronderzoek 2.2 Archeologisch kader en specifieke verwachting

13 21

3 Onderzoek 2011

24

3.1 Meetsystemen 3.2 Boringen 3.3 Werkputten 3.4 Analyses 3.4.1 Vuursteen 3.4.2 Natuursteen 3.4.3 Houtskool en botanische macro-resten 3.4.4 Micromorfologie 3.4.5 OSL dateringen 3.4.6 Palynologie (M.van der linden, BIAX Consult) 3.4.7 Aardewerk 3.4.8 Geochemie 3.4.9 Metaal en slak 3.4.10 Glas

24 25 31 52 52 52 54 61 64 64 77 82 86 88

4 Conclusies: beantwoording onderzoeksvragen

88

4.1 Beantwoording onderzoeksvragen

88

Literatuur

94

Appendix Appendix Appendix Appendix Appendix

I (Geologische en geomorfologische inkadering) II (Archis / Archeologische inkadering) III (Boorbeschrijvingen) IV (Palynologische gegevens) V (Geochemische gegevens)

Grondsporen 18: De Celtic fields van Wekerom

98 99 100 125 130

3

1 Inleiding1 1.1 Aanleiding De laat-prehistorische akkersystemen die bekend staan onder de term Celtic fields kennen een lange onderzoeksgeschiedenis (Van der Sanden 2009). De Coevorder predikant Johan Picardt liet deze fenomenen al afbeelden in zijn Antiquiteten in 1660, overigens zonder hun ware aard als agrarische akkerlandschap te herkennen (Picardt 1660, 41-43). Na Picardt duurde het tot de rondreis door Drenthe in 1833 van de latere Leidse hoogleraar Caspar Reuvens, voor iemand zich weer om deze ‘heydensche legerplaetsen en wallen’ bekommerde (Brongers 1973; Picardt 1660, 41). Pas met A.E. van Giffen’s onderzoeken werd duidelijk dat het om prehistorische akkercomplexen handelde, en niet om tijdelijke rustplaatsen, kampementen of militaire versterkingen (Van Giffen 1918; 1936; 1939; 1949; 1950). Deze vaststelling leidde echter niet tot een directe toename in serieuze archeologische aandacht. In 1976 vatte Ayolt Brongers de tot dan toe bekende gegevens samen in zijn proefschrift, en vulde deze aan met een analyse van de verspreiding van dit vindplaatstype op basis van luchtfotoanalyse en de resultaten van een gerichte opgravingscampagne van het Celtic field van Vaassen (Brongers 1976). Zijn waarnemingen – en dan met name de interpretatie dat Celtic fields bestaan uit vierkante tot rechthoekige veldjes van ca. 30-40 m, begrensd door wallen waarbinnen zowel gewoond als geakkerd werd – staan aan de basis van een groot aantal reconstructietekeningen waarin zo een planmatig agrarisch nutslandschap op de voorgrond treedt.

Figuur 1. Voorbeeld van enkele reconstructietekeningen van Celtic fields (linksboven met de klok mee: Picardt (1660), S. Drost/Drents Museum), U. Glimmerveen (2006), Ge